Stadsbrand

De laatste Stadsbrand op 7 mei 1862

Het was nog maar een week geleden dat Koning Willem III Enschede had bezocht en dat iedereen was uitgelopen om een glimp van hem op te vangen. De 7e mei 1862 was een dag als zovelen. Het was broeierig warm in de huizen en een warme wind liet de inmiddels verdroogde, overal nog in de stad aanwezige restanten van versieringen merkwaardig knisperen. 1883 Stadsvergroting 1862-1883

Even na twaalven ontstond er in de Kalanderstraat rumoer: er werd geschreeuwd: “Help, Brand, Braaand”…. ! Sommigen waren verstijfd van schrik in de Kalanderstraat blijven staan en keken toe, anderen renden juist in paniek weg of probeerden te helpen met blussen…..tevergeefs!

Achter het huis van Gerard Wilmink stond een verbouwde schuur. Deze werd pas sinds een paar dagen bewoond door Lodewijk van Voorst en z’n vrouw. Dit schuurtje stond al in lichterlaaie toen het brandklokje werd waargenomen en de brandweer in actie kwam. Voordat deze echter haar brandspuit goed en wel richting brand had gedirigeerd en water vanuit de stadsgracht kon worden aangevoerd had de brand zich inmiddels naar aangrenzende percelen uitgebreid. Even later sloeg het vuur zelfs over de straat heen en zette daar het eerste huis in brand.

Onder invloed van de droge, warme zuidooster wind werd nu een steeds groter wordende  vonkenregen meegevoerd die uitwaaierde over dat gedeelte van de stad, met alle gevolgen van dien. Overal brandden nu daken en versierselen. Steeds meer  mensen zagen zich genoodzaakt hun huizen te ontvluchten. Zij, de brandweer incluis, voelden zich machteloos en moesten onmachting toezien hoe kleinere branden zich al snel verenigden tot één grote vuurzee waar geen doorkomen aan was. Een uur later was de gehele zuidoostzijde van de stad al een grote vlammenzee. De vlammen versperden de oostelijke toegang van de stad, de Eschpoort. De inwoners die nog iets wilden redden konden de stad nu alleen nog via in het Westen gelegen Veldpoort verlaten. Zo ontstond daar al snel een gedrang. Weldra stonden het stadhuis, en even later ook de Grote kerk op de Markt in lichterlaaie. De brand nam zo’n omvang aan dat daardoor een schoorsteen effect ontstond, waardoor de wind nog heviger aanwakkerde.1862 Kaart Enschede na de stadsbrand

Tegen zeven uur ’s avonds was het vuur door gebrek aan voldoende brandstof al over z’n hoogtepunt heen. In een tijdsbestek van 6 uur bleek 5/6 van het stadje verwoest daaronder 660 huizen, acht fabrieken, 44 magazijnen, vrijwel alle scholen, alle kerken, het stadhuis. Van de ca. 4400 inwoners raakten 3675 mensen dakloos. De brand eiste ook 3 of 4 dodelijke slachtoffers. De meeste mensen verloren al hun have en goed. Velen zagen zich genoodzaakt de daarop volgende nacht onder de blote hemel door te brengen. Omdat velen alles hadden verloren moest niet alleen voor voedsel en drinken, maar ook voor kleding, schoeisel, geld en een voorlopig onderdak worden gezorgd. Veel mensen ervoeren deze gebeurtenissen gelaten en trachtten elkaar zo goed en zo kwaad als get ging voort te helpen met voedsel, kleding en onderdak. Vele getroffenen vertrokken ook naar elders.

Vrijwel direct werd ook uitgebreide hulp geboden van elders. Tientallen karren beladen met broden, melk, groenten, en allesoortige kleding reden vanuit omliggende plaatsen in Nederland en Duitsland af en aan om de inwoners van Enschede te helpen. Daarnaast vonden overal inzamelingen plaats om getroffenen in hun eerste levensbefoeften te voorzien.

Naam Grootte Type Laatst gewijzigd
MP3 bestand Introductie 5 MB MP3 bestand 30 apr 2012, 00:05